Ua ninini akuʻo ia i ke ola o Kristo

189 ka ninini o ke ola o Kristo I kēia lā makemake wau e paipai iā ʻoe e hoʻolohe i ka ʻōlelo aʻo a Paulo i hāʻawi mai i ka ʻĀpelila o Pilipo. Ua noi ʻo ia iā ia e hana i kahi mea a e hōʻike aku wau iā ʻoe i kēia mea a noi aku iā ʻoe e hoʻoholo e hana like.

Mahope piha o Iesu a he kanaka maoli nō. ʻO kahi ʻāpana ʻē aʻe e kamaʻilio ana no ka nalowale o kona ʻaukā e hiki ke loaʻa ma Pilipi.

"No ka loaʻa ʻana o kēia ʻālana iā ʻoe, ma o Kristo Iesū hoʻi, ka mea a i ke ʻano o ke Akua, ʻaʻole ʻoe i paʻa i ke ʻano he ʻaihue lā e like me ke Akua; akā ua haʻi ʻo ia iā ia iho, ua lawe i ke ʻano o ke kauwā a ua ʻano like ia me ke kanaka, a ma ke ʻano o kona helehelena i hana ʻia e like me ke kanaka, hoʻohaʻahaʻa ʻo ia iā ia iho a lilo i mea e make ai, a hiki i ka make ma ke kea. ʻO ia ke kumu i hoʻokiʻekiʻe ai ke Akua iā ia ma luna o nā lehulehu a hāʻawi iā ia i inoa i luna o nā inoa a pau, ma ka inoa ʻo Iesū i nā kuli a pau o ka poʻe i ka lani a ma ka honua a ma lalo o ka honua a me nā ʻuhane a pau e hōʻoia i kēlā O Iesu Kristo ka Haku, no ka nani o ke Akua, » (Pilipo. 2,5-11).

Makemake wau e kau i nā mea ʻelua e pili ana i kēia mau paukū:

1. He aha kā Paulo e ʻōlelo ai no ke ʻano o Iesū.
2. No ke aha ʻo ia i ʻōlelo ai.

Ma hope o ka hoʻoholo ʻana i ke kumu i ʻōlelo ai ʻo ia i kekahi mea e pili ana i ke ʻano o Iesū, he hoʻoholo ko mākou no ka makahiki e hiki mai ana. Akā, hiki i kekahi ke hoʻomaopopo maopopo i ke ʻano o nā paukū 6-7 a Iesū i hāʻawi ai i kona ʻano a puni, a i ʻole ka mahele. ʻAʻole naʻe ʻo Paulo e ʻōlelo aku. E nānā kākou i kēia mau pauku a ʻike i kāna mea āna i ʻōlelo ai.

Aia ma ke ano o ke Akua

Nīnau: He aha ka manaʻo o ke ʻano o ke Akua?

ʻO nā fuaiupu 6-7 wale nō ka mau ʻōlelo i loko o ka NT kahi e loaʻa ai ka ʻōlelo Helene Paul no
Ua hoʻohana ʻia ʻo "Gestalt", akā i ka ʻōlelo Helene AT he mau huaʻehā ʻehā.
Lālau 8,18 "A laila ʻōlelo akula ʻo ia iā Zeba lāua ʻo Zalmunna, He aha nā kānaka āu i pepehi ai ma Tabora? ʻ akula lākou, Ua like lākou me ʻoe, kēlā kanaka like ʻole me nā keiki aliʻi. »

Job 4,16 "kū ʻo ia ma laila a ʻaʻole wau i ʻike i kona ʻano helehelena, aia kekahi ʻano ma mua o koʻu mau maka, lohe wau i kahi leo hāwanawana:"
Isaia 44,13 «Kuhi ke kālai i ke alakaʻi, unuhi ʻo ia ia me ka peni, hana ʻo ia me nā kālai hana ʻana a huki maila me kahi aniani; a ua hoʻolilo ʻo ia i mea like me ke kanaka, e like me ka nani o ka mea i noho ʻo ia i loko o kahi hale. »

Daniel 3,19 "Ua huhū ʻo Nebukaneza a ua loli aʻe ka helehelena o kona maka iā Sadrach, Mesach a me ʻAbednego. ʻAe ʻo ia i kauoha e hoʻohiki i ka lāʻau i ʻehiku i kahi o ka lōʻihi.
ʻO Paulo ka mea [me ka huaʻī kaukaukau] no laila he nani a me ka hanohano o Kristo. He nani a me ka hanohano a me ke ʻano hanohano a pau o ke akua.

I mea like ʻole i ke Akua

Hiki ke ʻike ʻia ke hoʻohana hoʻohālikelike maikaʻi loa i Johannes. Ioane 5,18 "No laila ua ʻimi nui hou nā Iudaio e pepehi iā ia no ka mea ʻaʻole ia i uhai i ka lā Sābati, akā ua kāhea ʻo ia i ke Akua ʻo kona makua kāne nāna, a ua hoʻolilo ʻo ia iā ia iho a like me ke Akua."

Pēlā ʻo Paulo i manaʻo ai he Karaiti e kūpono nui ana i ke Akua. Ma nā huaʻōlelo ʻē aʻe, ua ʻōlelo aku ʻo Paulo he hanohano ʻo Iesu a ke Akua. Aia ma kahi o ke kanaka, e like nō ia me ka ʻōlelo ʻana i kekahi kanaka ke ʻano like o ko ka ʻohana aliʻi, a he lālā maoli nō i ka ʻohana aliʻi.

ʻIke mākou i nā mea a pau e like me ka ʻohana o ka ʻohana aliʻi, akā ʻaʻole ia, a heluhelu mākou e pili ana i kekahi o nā lālā ʻohana pili ʻole e like me ka ʻohana o ka ʻohana. Ua loaʻa iā Iesu ka "helehelena" a me ke ʻano o ke akua.

i hoʻopaʻa ʻia e like me ka powa

I nā huaʻōlelo ʻē aʻe, kahi mea āu e hoʻohana ai no kou pono ponoʻī. He mea maʻalahi loa ia no nā poʻe pono e hoʻohana i ko lākou kūlana no ka pono pilikino. E hāʻawi ʻia ʻoe i ka mālama ʻana e makemake ʻia. ʻ sayslelo ʻo Paulo, ʻoiai he Akua ma ke ʻano a me ke ʻano o Iesu, ʻaʻole ia i lawe pono i kēia mea i ke kanaka. Hōʻike ka pauku 7-8 i kahi kūlike o kona ʻano.

Ua laʻe ʻo Iesū iā ia iho

Heaha kana i olelo mai ai? ʻO ka pane: ʻaʻohe mea. Ke Akua pau loa. Aole hiki i ke Akua ke hooki i ke Akua no kekahi manawa. Hāʻawi ʻo ia i kekahi mau ʻano hanohano a nā mana paha iā ia. Ua hana hana i nā hana mana. Hiki iā ia ke heluhelu i ka noʻonoʻo. Ua hoʻohana ʻo ia i kona ikaika. A ma ka hoʻohala ʻana i hōʻike ai ʻo ia i kona nani.

ʻO ka mea a Paulo i manaʻo ma aneʻi e hiki ke ʻike ʻia mai kekahi pauku e hoʻohana ai i ka huaʻōlelo hoʻokahi no "haʻi ʻia".
1 Kor. 9,15 «Akā, ʻaʻole wau i hana ʻē; ʻAʻole hoʻi au i kākau i kēia ia mea e hoʻomau me aʻu. Makemake wau e make loa ʻoi aku ka maikaʻi ma mua o ka mea i hoʻopau i koʻu kaulana! »

"Hāʻawi ʻo ia i kona mau pono āpau" (GN1997-Übers.), «ʻAʻole ia i kuhi i kona mau pono. ʻAe, ua hoole » (Hope no nā Mea unuhi ʻōlelo āpau.). Ma ke ʻano kanaka, ʻaʻole ʻo Iesu i hoʻohana i kona ʻano kūlohelohe a me kāna mau mana mana no kona pono ponoʻī. Ua hoʻohana ʻo ia ia e haʻi aku i ka ʻeuanelio, e hoʻonaʻauao i nā haumāna, a me - - akā naʻe ke hoʻēmi ʻia i kona ola. I ka huaʻōlelo aʻe, ʻaʻole ia e hoʻohana i kona ikaika no ka pono ponoʻī.

  • ʻO ka pilikia paʻakikī ma ka wao nahele.
  • Ke kāhea ʻo ia i ke ahi mai ka lani e luku i nā kūlanakauhale aloha ʻole.
  • La ke kea. (ʻ saidlelo ʻo ia ke hiki iā ia ke kāhea i nā ʻānela o nā ʻānela i kona pale ʻana.)

Ua hāʻawi manawaleʻa ʻo ia i nā pōmaikaʻi a pau i hiki iā ia ke lilo i Akua no ke komo piha ʻana i ko kākou lāhui. E heluhelu hou aku i nā pauku 5-8 a ʻike i ke ʻano o kēia manawa.

Pilipo. 2,5-8 «No loko nō o kēia manaʻo, ʻo ia nō hoʻi iā Kristo Iesū, 6 ka mea, i kona ʻano me ke Akua, ʻaʻole ia i paʻa me he ʻaihue lā e like me ke Akua; 7 Ao mai la oia, a lawe ae la i ke ano o ke kauwa, a ua like ia me ke kanaka, a ma kona helehelena like me ke kanaka, 8 hoohaahaa iho la ia ia iho la, a hoolohe i ka make, a hiki i ka make ma ke kea. »

A hoʻopau ʻo Paulo me ka ʻōlelo a ke Akua i hoʻōla ai iā Kristo ma luna o nā kānaka a pau. Pilipo. 2,9
«ʻO ia ke kumu i hoʻokiʻekiʻe ai ke Akua iā ia ma luna o nā lehulehu a hāʻawi iā ia i inoa i luna o nā inoa a pau. No laila ma ka inoa ʻo Iesū nā kuli a pau o ka poʻe i ka lani a ma ka honua a ma lalo iho o ka honua a me nā ʻōlelo a pau e haʻi aku ʻo Iesū Kristo ka Haku, no ka nani o ke Akua ka Makua. »

No laila he ʻekolu mau pae:

  • Nā kuleana a Kristo a me nā pono i mua o ke Akua.

  • ʻO kāna koho e hana ʻole i kēia mau kuleana, akā e lilo i kauwā.

  • ʻO kāna hoʻonui hope loa ma muli o kēia ʻano hana.

Kuhi pilikino - mākaukau lawelawe - e hoʻonui

ʻO ke nīnau nui loa ke kumu no kēia mau mokuna ma Pilipi. ʻO ka mea mua, pono e hoʻomanaʻo mākou he leka ʻo Pilipo i kākau ʻia i kekahi halepule kūikawā no ke kumu i kahi manawa. No laila, he aha kā Paulo i ʻōlelo ai ma 2,5: 11 i kekahi mea e hana ai me ke kumu o ka leka holoʻokoʻa.

Ke kumu o ka leka

ʻO ka mea mua, pono e hoʻomanaʻo mākou i ka wā i hele mua ai ʻo Paulo iā Pilipo a hoʻomaka i ka hale pule ma laila, ua hopu ʻia ʻo Paul (Nā Hana 16,11: 40). Eia naʻe, ʻoluʻolu nā pilina me ka ʻOiā mai ka hoʻomaka. Pilipo 1,3: 5-4 "hoʻomaikaʻi pinepine aku au i koʻu Akua iā ʻoe e like me aʻu e noʻonoʻo nei iā ʻoe. 5 ma ka hoʻomaikaʻi mau ʻana me ka hauʻoli, i loko o kēlā me kēia pule aʻu i manawa no ʻoukou, no ko ʻoukou hui pū ʻana i ka ʻeuanelio mai kēia lā a i kēia lā."

Ua kākau ʻo ia i kēia leka mai ka hale paʻahao ma Roma. Pilipi 1,7 "He kūpono wale nō kaʻu e noʻonoʻo nei iā ʻoukou a pau, no ka mea, ke kau nei ʻoe iā ʻoe ma koʻu puʻuwai, a pau ʻoukou i ka lokomaikaʻi ʻia ma kaʻu mau mea paʻa a i ka pale ʻana a hoʻopaʻa pū ʻia ka ʻeuanelio iaʻu. »

Akā, ʻaʻole ia i kaumaha a hilahila hoʻi, akā hauʻoli.
Phil 2,17-18 «Akā inā i ninini ʻia au e like me ka ʻaha inu ma luna o ka ʻālana a me ka ʻoihana kahuna o kou manaʻoʻiʻo, ʻoliʻoli wau a hauʻoli hoʻi me ʻoukou a pau; 18 Pēlā ʻoe e hauʻoli ai, a ʻoliʻoli pū me aʻu. »

ʻOiai ʻo ia i kākau ai i kēia leka, hoʻomau lākou e kākoʻo iā ia me ka makemake loa. Pilipo. 4,15-18 «A maopopo iā ʻolua Pilipo, i ka hoʻomaka ʻana o ka euanelio, i koʻu haʻalele ʻana i Makedonia, ʻaʻohe ʻekikema ʻē aʻe me aʻu i ka mooolelo o nā loaʻa a me nā uku i koe wale nō; 16 ʻAe, ua hoʻouna hou mai ʻoe iaʻu a ʻelua mau manawa i Tesalonike e pono ai koʻu pono. 17 ʻAʻole au e noi i ka makana, akā au makemake i nui ka hua ma kāu. 18 Loaʻa iaʻu nā mea a me ka nui; Ua mālama loa ʻia iaʻu.

Hōʻike ka leo o ka leka i kahi pilina pili, he kaiāulu Kristiano ikaika o ke aloha, a me ka makemake e hoʻokauwā a no ka ʻeuanelio. Akā aia kekahi mau hōʻailona hoʻi ʻaʻole like me ka mea e pono ai.
Phil 1,27 «E alakaʻi wale i kou ola pono i ka ʻeuanelio a Kristo, no laila, i koʻu hele ʻana aku a ʻike paha iā ʻoe a i ʻole hele aku paha, e lohe iā ʻoe, ua kūpaʻa ʻoe i loko o ka ʻUhane a kaua kūʻē pū kekahi no ka manaʻoʻiʻo o ka ʻeuanelio. . »
"Alakaʻi ʻoe i kou ola" - Helene. ʻO Politeuesthe ka mea e hoʻokō ai i kāna kuleana ma ke ʻano he kamaʻāina o ke kaiāulu.

Hopohopo ʻo Paul no ka mea ʻike ʻo ia ka ʻuhane o ke kaiāulu a me ke aloha i ʻike mua ʻia ma Pilipi. Hoʻoweliweli ka ʻae kūwaho ʻole i ke aloha, ka hui ʻana a me ke kaiāulu o ke kaiāulu.
Pilipo 2,14 "E hana i nā mea āpau me ka hoʻopaʻi ʻole a kānalua ʻole paha."

Philippe. 4,2-3 «ʻOʻAua wau iā Evodia a ke kauoha aku nei wau iā Syntyche i hoʻokahi manaʻo ma ka Haku.
3 A ke noi aku nei au iā ʻoe, e kuʻu hoa kaukau aloha, e mālama i ka poʻe i kaua mai iaʻu no kēia, me Clemens a me kaʻu mau limahana hana, aia i loko o lākou ka inoa o ke ola.

I ka mea pōkole, hakakā ka poʻe paulele i ka wā i lilo ai kekahi i poʻe manaʻo a me ka haʻaheo.
Philippe. 2,1: 4-2 «Inā loaʻa ka ʻōlelo i loko o Kristo, aia kahi paipai i ke aloha, aia nō ka hui ʻana i ka ʻuhane, loaʻa ka ʻoluʻolu a me ke aloha, 3 no laila e hoʻopulapula i koʻu ʻoliʻoli ma ka lilo ʻana i hoʻokahi manaʻo, i ke ʻano like me ke aloha nei, i ku lokahi a noonoo ana o kekahi. 4 Mai hana i kekahi mea ma ke ʻano o ka ʻiʻo a me ka makemake ʻole, akā, ma ka haʻahaʻa i ka haʻaheo ʻana o kekahi i kahi kiʻekiʻe aʻe iā ʻoe iho.

ʻIke mākou i nā pilikia aʻe ma aneʻi:
1. Aia he paio.
2. Aia nā hakakā o ka mana.
3. Ua makemake ʻoe.
4. Ua noʻonoʻo ʻia lākou e ka ʻaina ʻana aku i kā lākou mau ʻaoʻao.
5. Hōʻike kēia i kahi hōʻike loiloi kūʻokoʻa.

E mahalo nui lākou i kā lākou pono iho.

Maʻalahi e hāʻule i loko o kēia mau hoʻonohonoho a pau. Ua ʻike wau iā lākou i loko oʻu a me kekahi i nā makahiki. Maʻalahi loa i ka hele wāwae ʻole he hewa ʻole kēia mau ʻano i ka Karistiano. ʻO nā pauku 5-11 e nānā pono i ka hiʻohiʻona o Iesū e hoʻoneʻe i ka lewa mai loko o ka haʻaheo a me ka manaʻo kūlike a hiki ke maʻalahi me ka hoʻouka kaua iā mākou.

Wahi a Paul: Manaʻo ʻoe i kou ʻoi aku ka maikaʻi ma mua o nā poʻe ʻē a he kūpono hoʻi ʻoe i ka mahalo a me ka hanohano mai ke kaiāulu? E noʻonoʻo e pili ana i ka waiwai nui a me ka mana o ka Mesia. ʻ sayslelo mai ʻo Paulo: ʻAʻole ʻoe makemake e waiho i nā poʻe ʻē aʻe, ʻaʻole ʻoe makemake e lawelawe me ka ʻole o ka ʻike, ua ʻeha ʻia ʻoe no ka mea e manaʻo ʻia kekahi e hāʻawi ʻia ʻoe? E noʻonoʻo e pili ana i ka mea a Kristo e makemake ai e hana ʻole.

"Ma kāna puke maikaʻi a William Hendrick's Exit Interviews, hōʻike ʻo ia
e pili ana i kahi haʻawina i hana ai e pili ana i ka poʻe i haʻalele i ka hale pule. Nui ke ʻano o ka ʻaha makahiki o ka ʻaha pule i kū ma ka puka mua o ka hale pule a nīnau i ka poʻe i ke kumu i hele mai ai lākou. Ma kēia ala, makemake kekahi e hoʻāʻo e hālāwai me ka 'ʻike' pono a ka poʻe āu e makemake ai e hoʻokō. Akā he mau liʻiliʻi, inā kū kekahi, e kū i ka puka hope e nīnau no ke aha e haʻalele ai lākou. ʻO ia ka mea a Hendricks i hana ai, a pono nā hopena o kāna hoʻopaʻa ʻana.

I koʻu heluhelu ʻana i nā ʻōlelo mai ka poʻe i waiho a, kāhāhā wau (me kekahi mau manaʻo noʻonoʻo a ʻeha hoʻi mai kekahi poʻe noʻonoʻo i haʻalele) i kekahi mau mea i manaʻo ʻia e kekahi mai ka Ekalesia. Ua makemake i nā ʻano ʻano like ʻole i ka Ekalesia; pehea e manaʻo ʻia, ke "hoʻolalelale" a me ka manaʻo e hoʻokō kekahi i kā lākou mau pono āpau me ke kuleana ʻole e hoʻokō i nā pono o hai. " (The Plain Truth, Ianuali 2000, p.23).

Hōʻike ʻo Paulo i nā Kristiano iā Kristo. Ua koiʻo ia iā lākou e ola i ko lākou ola i loko o ke kaiāulu Karistiano e like me Kristo. Inā i ola lākou e like me kēia, e hoʻonani aku ke Akua iā lākou e like me kāna e hana pū ana me Kristo.

Philippe. 2,5-11
"No ka mea, aia kēia ʻuhane i loko o ʻoukou, ka mea iā Kristo Iesū, 6 ka mea, i ke ʻano o ke Akua, ʻaʻole ia i paʻa me he ke Akua ka mea pio; 7 Ao mai la oia, a lawe ae la i ke ano o ke kauwa, a ua hoohalikeia me ko ke kanaka, a ma kona helehelena e like me ke kanaka, 8 hoohaahaa iho la ia ia iho la, a hoolohe i ka make, i ka make ana ma ke kea. 9 No ia mea, hoʻokiʻekiʻe ke Akua iā ia ma luna o nā kānaka a pau, a hāʻawi iā ia i inoa i ʻoi aʻe ma mua o nā inoa, 10 a ma ka inoa ʻo Iesū, nā kuli a pau o ka poʻe i ka lani a ma ka honua a ma lalo o ka honua, a me nā ʻōlelo a pau. e hai, o Iesu Kristo ka Haku, no ka nani o ke Akua ka Makua. »

Ua ʻōlelo ʻo Paulo i kona kuleana pilikino ma ke ʻano he kamaʻāina o ka lani ʻO ka hoʻokō ʻana i ke (aupuni) ke ʻano e hōʻike iā ʻoe iho e like me kā Iesū hana ʻana a ma ke ʻano o ke kauwā. ʻAʻole wale ka mea e haʻalele e loaʻa ka lokomaikaʻi, akā e ʻeha pū nō hoʻi (1,5.7.29-30). Philippe. 1,29 "E like me Kristo, ua hāʻawi ʻia ʻoe i ka lokomaikaʻi ʻaʻole wale nō e manaʻoʻiʻo iā ia, akā no ka ʻeha ʻia nō hoʻi nona."

Oe e makaukau e lawelawe i kekahi (2,17) e "ninini ʻia" - e loaʻa kahi ʻano a me ke ʻano hana i ʻokoʻa nā mea like ʻole o ka honua (3,18-19). Philippe. 2,17 "Akā inā i ninini ʻia au e like me ka mālama ma luna o ka ʻālana a me ka ʻoihana kahuna o kou manaʻoʻiʻo, ʻoliʻoli wau a hauʻoli wau a pau iā ʻoukou."
Philippe. 3,18-19 «No ka mea he nui ka poʻe e hele, e like me kaʻu i haʻi pinepine aku ai iā ʻoe, akā, ke ʻōlelo aku nei hoʻi ʻoe e uwē ana, me he ʻenemi lā o ke keʻa o Kristo; 19 O ko lākou hope, he ʻānai lākou, ʻo ko lākou akua ko lākou ʻōpū, ke kaena nei lākou i ko lākou hilahila, a me ka pololei o ko lākou maka i ka honua. »

Pono ʻoe e hōʻike i ka haʻahaʻa maoli i maopopo ai ʻo ka "noho ʻana iā Kristo" i lilo ka mea no ka hele ʻana ma o ke ao nei ʻaʻole i lilo ka Haku ma ke ʻano he lawelawe. . ^ E Ha yM.

Aia kahi hopena kūʻokoʻa o ka pilikino i kahi pilikino pono'ī i ka uku o nā poʻe ʻē aʻe, a me ka ulu ʻana i ka haʻaheo e ulu mai ka haʻaheo i kahi kūlana ponoʻī, nā talena, a i ʻole he hopena o ka kūleʻa.

ʻO ka hopena o nā pilikia ma ka pili o ka interpersonal e noho nei ma ka hoʻolimalima ʻana i nā haʻahaʻa haʻahaʻa no kekahi. ʻO ka ʻona o ka hoʻolana pilikino, he hōʻike ia i ke aloha no ke aloha ʻē aʻe i wehewehe ʻia ma loko o Kristo, ka mea "hoʻolohe i ka make, ʻae hoʻi i ka make i ka"!

Hōʻike ʻo nā kauwā maoli iā lākou iho.ʻO Paulo e hoʻohana iā Kristo e wehewehe i kēia. Ua loaʻa iā ia nā kuleana āpau e koho i ke ala o ke kauwā, akā hiki ke hoʻopiʻi i kāna kūlana kānāwai.

Ua ʻōlelo ʻo Paul iā mākou ʻaʻohe wahi no kahi hoʻomana o ka pono e hoʻomaʻamaʻa ʻole i kāna hana a ke kauwā. ʻAʻohe wahi kūpono no ka hoʻomana ʻole i manaʻo i ka emanate a hoʻoiho ʻole ʻia mai ka manaʻo o nā poʻe ʻē aʻe.

ka hopena

Kū mākou i kahi nohona pilikino, pale ʻia me ka ʻukepili "ʻO wau mua" a hoʻohuhi ʻia e nā kuhi hui ʻoihana pono a me ka kūleʻa. Akā ʻaʻole kēia mau kumu o ka Ekalesia e like me ka mea i wehewehe ʻia e Kristo lāua ʻo Paul. Pono ke kino o Kristo e makemake hou i ka haʻahaʻa haipule, ka hui ʻana a me ke kaiāulu. Pono mākou e lawelawe i nā poʻe ʻē aʻe a ʻike iā ia ma ko mākou kuleana koʻikoʻi e hoʻomaʻamaʻa i ke aloha ma o ka hana. ʻO kahi ʻano o Kristo, e like me ka hoʻohaʻahaʻa, ʻaʻole ia e koi i nā kuleana a i ʻole ka pale o ka pono o kekahi, akā mākaukau mau ka lawelawe.

na Joseph Tkach