ʻO ke kiʻi hou ʻana i ka leka i ko Roma

282 hōʻano hou o ka leka roman U kakau ka ʻolelo a Paulo i ka hale pule ma Roma ma kahi o 2000 mau makahiki i hala. He mau pepa wale nō ia o ka leka, he liʻiliʻi ma mua o 10.000 mau huaʻōlelo, akā he hohonu loa kona hopena. ʻEkolu mau manawa i ka mōʻaukala o ka Ekalesia Kalikimaka, ua hoʻopiʻi kēia leka i kahi haunaele i hoʻololi maoli i ka Ekalesia no ka ʻoi aku ka maikaʻi.

Martin Luther

I ka hoʻomaka ia o ka makahiki 15 i ka wā i hoʻokaʻawale ai kahi moʻo Augustinian e kapa ʻia ʻo Martin Luther e ʻoluʻolu e haʻi kona naʻau ma o ka mea i kapa ʻia he ola me ka ʻole o ka hoʻopaʻi. Akā ʻoiai ua hahai ʻo ia i nā hana a me nā ʻōlelo kuʻuna o kāna ʻoihana kahuna, ua hoʻokaumaha ʻia ʻo ia i ka haʻalele ʻana mai ke Akua mai. A laila, i ke ʻano he haʻawina kula kulanui e noi ana i ka leka i ko Roma, ʻike ʻo Lot iā ia iho e pili ana i ka wehewehe ʻana o Paulo ma Roma 1,17: No ka mea [ma ka Euanelio] hōʻike ʻia ka pono i mua o ke Akua, ka mea i hiki mai i ka manaʻoʻiʻo; e like me ka mea i palapala ʻia: E ola ka mea pono ma ka manaoio. ʻO ka ʻoiaʻiʻo o kēia pauku ikaika i ka puʻuwai ʻo Luther. Ua kākau ʻo:

Ma laila ua hoʻomaka wau e ʻike ʻo ka pono o ke Akua ma ke ola a ka poʻe pono ma o kahi haʻawina a ke Akua, ʻo ia hoʻi ka pono kūpono a nā ke Akua aloha e hōʻoia ai ma o ka manaʻoʻiʻo. I kēia manawa, ua manaʻo wau ua hānau maoli au a ua komo i loko o ka paradaiso iho ma nā puka ākea. Manaʻo wau ua ʻike ʻoe i ka mea ma hope aʻe. ʻAʻole hiki i Lūkina ke noho mālie e pili ana i kēia hana hou ʻana o ka ʻeuanelio maʻemaʻe a maʻalahi hoʻi. ʻO ka hopena, ʻo ka Reformant Protestant.

John Wesley

ʻO kahi haunaele hou i hoʻoiho ʻia e ka leka i ko Roma i hele ma ʻEnelani a ma kahi o 1730. Hoʻopau ka Ekalesia o ʻEnelani i nā manawa paʻakikī. Ua hana ʻo London i ka ʻona inu waiʻona a me ka maʻalahi ke ola. Ua pālahalaha ʻia ka ʻino, ʻoiai i loko o nā hale pule. Ua haʻi aku kahi minamina Anglikanika ʻōpiopio ʻo John Wesley i ka mihi, akā liʻiliʻi ka hana ʻana. A laila, ma hope o ka hoʻomākaʻi ʻana e ka manaʻo o kekahi pūʻali Kelemania Kelemania i ka hele ʻana o ka mokupuni ʻo Atlantik, ua huki ʻia ʻo Wesley i kahi hale hālāwai o nā hoahānau Moravian. Ua wehewehe ʻo Wesley i kēia ʻano: I ke ahiahi hele aku wau i kahi hui ma ke alanui ʻo Aldersgate, kahi i heluhelu ai kekahi i ka haʻi mua a Luther i ka leka i ka poʻe Roma. A aneane hapaha paha a hiki i ka ʻiwa, iā ia i wehewehe ai i ka metamorphosis ke Akua i loko o ka puʻuwai ma o ka manaʻoʻiʻo iā Kristo, uaʻike wau i ka huhū nui o kaʻu puʻuwai. Ua manaʻo wau ua hilinaʻi au i koʻu ola, ʻo Kristo wale nō. A ua maopopo iaʻu ua lawe oia i koʻu mau hewa, aʻu mau hewa, a hookuu mai iaʻu mai ke kanawai o ka lawehala a me ka make.

Karl Barth

Eia hou, ua lilo ke palapala i ka poʻe Roma i ka hoʻihoʻi ʻana i ka Ekalesia i ka manaʻo ʻoiai ka hoʻomaka ʻana o ka hōʻeuanole. ʻO kekahi haunaele, ʻaʻole i lōʻihi loa, i lawe mai iā mākou i ʻEulopa i 1916. I waena o ke kahe koko nui o ka Kaua Honua ʻAi, ua ʻike ʻo pastor ʻōpio ʻōpiopio i kona manaʻo no ka manaʻo o ka manaʻo o ka honua Karistiano e kūlike i ka maikaʻi. neʻeneʻe ʻana i ka hemolele kūwaho e lulu ana i ka puaʻa noʻonoʻo noʻonoʻo ma ke alo komohana. Ua ʻike ʻo Karl Barth e pono ai ka ʻōlelo a ka ʻeuanelio i kahi mana hou a kū maoli i ka wā i kū mai ai ka pilikia nui o ka pilikia. Ma kāna ʻōlelo i ka Letter to Roma, i paʻi ʻia ma Kelemānia i 1, hopohopo ʻo Barth i nalowale ʻia ka leo kumu a Paulo a ua kanu ʻia e ka loiloi a me ka hoʻohewa ʻana i nā kenekulia.

Ma kāna mau ʻōlelo i ka Roma 1, ua ʻōlelo ʻo Barth, ʻaʻole ʻo ka ʻeuanelio he mea ʻē aʻe i waena o nā mea ʻē aʻe, akā he ʻōlelo nō ke kumu o nā mea āpau, ka huaʻōlelo i ka mea hou, he ʻōlelo mai ke Akua e koi ana a koi i ka manaʻoʻiʻo a , inā e heluhelu pololei nā mea, e hoʻoili ai i ka manaʻoʻiʻo ke hoʻomalu ʻia ʻo ia. Ua haʻi ka ʻeuanelio, kahi a Barth i ka komo ʻana a me ka ʻahaʻōlelo. Ma kēia ʻano, hōʻike ʻo Barth e pili pono ka ʻōlelo a ke Akua i kahi honua i hoʻopuni ʻia a iʻike ʻia e ke kaua honua. Eia hou kekahi leka i ka Roma i ka hōkū e hō mai ana i hōʻike mai i ke ala i waho o kahi kihi pōkole o ka manaʻolana i haki ʻia. ʻO ke kamaʻilio ʻana a Barth i ka Palapala i nā poʻe Roma, ua hōʻike maikaʻi ʻia i ke kīlei ʻana i hāʻule iho ai i ka mākeke e nā luna ʻatikala a me nā ʻôlelo. Eia hou, ua hoʻohuli ʻia ka Ekalesia i ka leka i ko Roma, a nāna i heluhelu i ka mea heluhelu heluhelu pono.

Ua hoʻololi ʻo Luther i kēia leka. Ua hoʻohuli ʻia ʻo Wesley. Ua hoʻohuli ʻia iā Barth. A e loli mau ana i nā poʻe he nui i kēia lā. Ma o lākou lā e hoʻohuli ai ka ʻUhane Hemolele i kāna poʻe heluhelu me ka hilinaʻi a me ka maopopo. Inā ʻaʻole ʻoe ʻike i kēia ʻike maopopo, ke nonoi aku nei wau iā ʻoe e heluhelu a manaʻoʻiʻo i ka leka i ko Roma.

na Joseph Tkach


PDFʻO ke kiʻi hou ʻana i ka leka i ko Roma