Mataio 5: ke Kūkākūkā ma ka mauna (ʻāpana 1)

Ua lohe ʻole ka poʻe ʻaʻole-Karistiano i ka ʻmonlelo ma ka mauna. Hoʻolohe ka poʻe Kristiano i nā ʻōlelo he nui, akā, aia kekahi mau māhele i hikiʻole ke hoʻomaopopo ʻia a no laila ʻaʻole hiki ke hoʻohana pololei ʻia i ke ola.

Ua haʻi aku ʻo John Stott penei:
"ʻO Ka ʻōlelo ma luna o ka mauna paha paha ʻo ia ka mea i ʻike maikaʻi ʻia ma muli o nā aʻo a Iesū, akā, ʻo ia nō kekahi o ka mea i ʻike ʻia a ʻike ʻia hoʻi ka mea liʻiliʻi loa i hahai ʻia" (The Message of the Sermon on the Mount, pulsmedien Worms 2010, ʻaoʻao 11). E hele hou kākou i loko o ka Mauku i ka mauna. Malia paha e ʻike hou mākou i nā waiwai hou a hoʻomanaʻo hou i ka poʻe kahiko.

Nā Kelima

“A ike aku ia ia [Iesu] i kanaka, pii ae la ia i ka mauna a noho iho la; a hele mai la kana mau haumana io na la. Wehe ae la oia i kona waha, ao aku la ia lakou a olelo aku la "(Mt 5,1: 2-XNUMX). E like me ka nui o nā hihia, ua hoʻomaka ʻia e ka lehulehu. ʻAʻole wale ka ʻōlelo no nā haumāna. No laila ua kauoha ʻo Iesū i nā haumāna e pālahalaha i kāna mau aʻoaʻo a puni ka honua, a kākau ʻo Matuna iā lākou i mea e hiki ai i ka poʻe miliona ke heluhelu iā lākou. Kuhi ʻia kāna mau aʻo no ka poʻe makemake e hoʻolohe iā lākou.

"Pōmaikaʻi ka poʻe ʻilihune ma laila; no ka mea, no lākou ke aupuni o ka lani ”(v. 3). He aha ke ʻano o ka "ʻuhane kino"? He haʻahaʻa pilikino haʻahaʻa loa, ʻaʻole hiki i ka makemake i nā mea ʻuhane? ʻAʻole pono ia. Ua ʻōlelo ka nui o nā Iudaio iā lākou iho ʻo "ka poʻe ʻilihune" no ka mea ua ʻilihune pinepine lākou a hilinaʻi lākou i ke Akua e mālama i ko lākou mau pono. No laila ua manaʻo ʻo Iesu i ka mea kūpaʻa. Akā ʻo "ka ilihune ʻuhane kino" ʻē aʻe. ʻIke ka poʻe ʻilihune ua nele lākou i nā mea pono ʻole. ʻO ka poʻe ʻilihune ma ka ʻuhane e ʻike he pono lākou i ke Akua; makemake lākou i ka nele i ko lākou ola. ʻAʻole lākou i noʻonoʻo iā lākou iho e like me ke aloha ʻana i ke Akua ma o ka lawelawe ʻana iā ia. ʻ sayslelo mai ʻo Iesū, e hāʻawi ʻia ke aupuni o ka lani i nā kānaka e like me lākou. He mea haahaa, a pili i ka mea i hāʻawi ʻia ai ke aupuni o ka lani. Oe e paulele wale i ke aloha o ke Akua.

"Pomaikai ka poe e pilikia ana malaila; no ka mea, e hōʻoluʻolu ʻia lākou ”(v. 4). Aia kēia ʻōlelo i kekahi moʻolelo pilikino, no ka mea ʻo ka huaʻōlelo "hoʻopōmaikaʻi ʻia" hiki ke hoʻomaopopo ʻia ka "hauʻoli". E hauʻoli ka mea kaumaha, wahi a Iesu, no ka mea, ʻo ka liʻiliʻi ke hōʻoluʻolu iā lākou e ʻike ʻaʻole mau o lākou pono. E hoʻoponopono ʻia nā mea āpau. E hoʻomaopopo o ʻaʻole he palapala nā Hōʻailona - ʻaʻole ʻōlelo ʻo Iesū e pōmaikaʻi maikaʻi ka ʻuhane. He nui ka poʻe e ʻeha nei i loko o kēia ao a ʻōlelo mai ʻo Iesu e hōʻoluʻolu ʻia lākou - malia paha e hiki mai ana ke aupuni o ka lani.

"Pomaikai ka poe akahai; no ka mea, e ʻai lākou i ka honua "(v. 5). I ka ʻĀina kahiko, ua hoʻoneʻe pinepine ʻia ka ʻāina mai ka poʻe haʻahaʻa. Akā ʻo ke ʻano o ke Akua e hoʻoponopono ai ia.

Pomaikai ka poe pololi a makewai no ka hoopono; no ka mea, ua piha lākou ”(v. 6). ʻO ka poʻe makemake i ka hoʻopono a me ka hoʻopono (ʻo ka ʻōlelo Helene ka ʻōlelo ʻelua) e loaʻa nā mea a lākou e makemake ai. E uku ʻia ka poʻe e ʻeha ʻana a me ka makemake i ka mea e ʻike ʻia. I kēia manawa, ua hōʻeha ka poʻe o ke Akua mai ka hewa ʻole; makemake mākou no ka hoʻoponopono. Ua hōʻoia ʻo Iesu iā mākou ʻaʻole e lilo ka manaʻo i kā mākou manaolana.

"Pomaikai ka poe aloha; no ka mea, e aloha mai lakou "(v. 7). Pono mākou i ke aloha i ka lā hoʻokolokolo. I ʻōlelo mai ʻo Iesū, eia ke kumu e aloha mau ai mākou i kēia manawa. Ua ku e kēia i ka ʻano o nā mea e koi ana i ka kaulike a hoʻowahāwahā i kekahi ʻē aʻe a i makemake i ke aloha, akā nāna e hoʻowahāwahā iā lākou iho. Inā makemake mākou i kahi ola maikaʻi, pono mākou e hana kūpono.

"Pomaikai ka poe i maemae ma ka naau; no ka mea, e ike lakou i ke Akua "(v. 9). Hoʻokahi wale ka makemake. ʻO ka poʻe ʻimi ke Akua wale nō e ʻike ʻia ʻo ia. E uku ʻia ka makemake o mākou.

"Pōmaikaʻi ka mea hoʻomalu; no ka mea, e kapa ʻia lākou i keiki na ke Akua "(v. 9). ʻAʻole e hoʻokō ka ʻilihune i kā lākou kuleana ma o ka ikaika. Ke hilinaʻi nei nā keiki a ke Akua i ke Akua. E hōʻike mākou i ke aloha a me ke aloha, ʻaʻole i ka huhū a me ka hoʻokaʻawale. ʻAʻole hiki iā mākou ke noho ma loko o ke aupuni me ka hoʻopono ʻole. No ka mea makemake mākou i ka maluhia i loko o ke aupuni o ke Akua, e mālama pono kākou i kekahi i kekahi me ka maluhia.

"Pōmaikaʻi ka poʻe e hoʻomaʻau ʻia no ka hoʻoponopono; no ka mea, no lākou ke aupuni o ka lani ”(v. 10). Pono ka poʻe e lawehala pololei i kekahi manawa no ka hōʻeha maikaʻi no ka mea maikaʻi. Makemake ʻia nā poʻe ʻōpio e ʻohi ʻia. Aia kekahi e huhū hou i ka poʻe e hana maikaʻi ana no ka mea, ʻo kā lākou hiʻohiʻona maikaʻi e hoʻohuli ai i ka poʻe maikaʻi aku. I kekahi manawa ua lanakila ka poʻe pono i ke kōkua ʻana i ka poʻe ʻilihune ma o ka nāwaliwali ʻana i nā nohona a me nā kānāwai i hāʻawi ai i ka mana i ka poʻe pono. ʻAʻole mākou e ʻimi e ʻāhewa ʻia, akā ʻo ka poʻe pono e hoʻopaʻi pinepine ʻia e ka poʻe hewa. E hauʻoli, wahi a Iesū. Mālama pū. No ka lani ke aupuni no nā mea e ʻike iā ia.

A laila huli pololei ʻo Iesū i kāna mau haumāna a ʻōlelo iā lākou me ka huaʻōlelo "ʻoe" ma ka lua. "Pōmaikaʻi. Ke hoʻomaikaʻi mai nā kānaka iā ʻoe iaʻu a hoʻomaʻau mai iā ʻoe a ʻōlelo hoʻi i nā ʻano ʻino a pau iā ʻoe inā e wahaheʻe lākou. E hauʻoli a wiwo ʻole; e uku ʻia aku ʻoe iā ʻoe ma ka lani. No ka mea ua hana ino lakou i na kaula ma mua ou ”(v. 11-12).

Aia kekahi ʻōlelo koʻikoʻi ma kēia pauku: "noʻu." Manaʻo ʻo Iesū i nā poʻe haumāna e hoʻopaʻi ʻia wale ma muli o ko lākou ʻano maikaʻi, akā no ko lākou pilina hoʻi iā Iesū. No laila, e hauʻoli a wiwo ʻole e keʻaʻaʻa ʻoe ke nānā ʻia - ma ka liʻiliʻi loa e lawa ka nui o kāu mau hana e ʻike ʻia ai. Mālama ʻoe i kēia ao a hiki iā ʻoe ke maopopo iā ia e uku ʻia.

Hoʻohālikelike

Ua hoʻohana pū ʻo Iesū i kekahi mau huaʻōlelo pōkole e wehewehe i ka mea e hoʻopilikia ai kāna poʻe haumāna: "ʻO ʻoe ka paʻakai o ka honua. Inā ʻaʻole pau ka paʻakai, pehea lā ʻoe e paʻakai ai? He mea ʻole ia e hoʻohana ʻia ma mua o ka hoʻolei ʻana a hoʻokuʻu ʻia e nā kānaka "(v. 13).

Inā hala ka paʻakai i kona ʻono, ʻaʻole pono ia no ka mea hāʻawi i kāna ʻono. Aʻo ka paʻakai maikaʻi loa no ka mea ʻono ma mua o nā mea ʻē aʻe. Holo ʻia nā haumāna o Iesū ma ke ʻano like ʻole i ka honua - akā inā he ʻano lākou i ka honua, ʻaʻohe mea hoʻohana ʻole ia.

"'O oe ka malamalama o ke ao. ʻAʻole e hiki ke hūnā ʻia ke kūlanakauhale e waiho nei ma kahi kuahiwi. ʻAʻole ʻoe e hoʻomālamalama i kahi kukui a waiho i lalo o ke kapu, akā ma kahi kukui; pēlā e hoʻomālamalama ai i nā mea a pau i loko o ka hale "(vv. 14-15). ʻAʻole peʻa nā haumāna - e ʻike ʻia. ʻO kāu hiʻohiʻona kahi ʻāpana o kāu leka.

"E hoʻomālamalama aku kou kukui i mua o nā poʻe i ʻike i kāu mau hana maikaʻi a hoʻomaikaʻi aku i kou Makua i ka lani" (v. 16). Ma hope mai, ua hoʻāhewa ʻo Iesu i ka poʻe Parisaio no ka makemake e ʻike ʻia no kā lākou hana (Mt
6,1). E ʻike ʻia nā hana maikaʻi, akā no ka nani o ke Akua, ʻaʻole no mākou iho.

ʻOi ka maikaʻi

Pehea e ola ai nā haumāna? Ua ʻōlelo ʻo Iesū e pili ana iā ia ma nā paukū 21 a hiki i ka makahiki 48. Hoʻomaka ʻo ia me ka ʻōlelo ʻana: Inā lohe ʻoe i kaʻu ʻōlelo, hiki paha iā ʻoe ke noʻonoʻo inā hoʻāʻo wau e hoʻoholo i nā ʻ thelelo. ʻAʻole wau. Ke hana nei au a aʻo i nā mea a nā palapala e haʻi mai iaʻu. ʻO kaʻu e haʻi aku ai, e pīhoihoi ʻoe, akā e ʻoluʻolu mai mai hōʻino mai iaʻu.

"Mai manaʻo ʻoe i hele mai nei au e hoʻokahe i ke kānāwai a me nā kāula; ʻAʻole wau i hele mai e pōloli, akā no ka hoʻokō ʻana ”(v. 17). Ke manaʻo nui nei nā poʻe he nui i kēia ma ke kānāwai a ke manaʻo nei he nīnau ia inā makemake ʻo Iesū e lawe i nā kānāwai o ka Kahuna Nui. He mea paʻakikī loa kēia e wehewehe i nā pauku, no ka mea, ʻae ka poʻe a pau ʻo Iesū Kristo, ʻo ia kahi mea e hana ai i kāna misionari, ua hoʻokō ʻo ia i kekahi mau kānāwai i mea e pono ʻole ai. Hiki paha iā ʻoe ke pili i ka nui o nā kānāwai e pili ana, akā ʻae nō ka mea i hiki mai ʻo Iesu e kāpae i ka liʻiliʻi o kekahi o lākou.

ʻAʻole ʻōlelo ʻo Iesū e pili ana i nā kānāwai (plural!) Akā e pili ana i ke kānāwai (ʻokoʻa!) - ʻo ia hoʻi, e pili ana i ka Torah, nā puke ʻelima mua o ka Palapala Hemolele. Ua ʻōlelo pū ʻo ia no nā kāula, kahi ʻāpana nui o ka Baibala. ʻAʻole kēia pili i kēia mau kānāwai pili wale nō, akā, ʻo nā puke mua o ka Old Testament. ʻAʻole hele mai ʻo Iesū e hoopau i ka Palapala Hemolele, akā e hoʻokō.

ʻO ka mea pono, pili nui ia, akā ua pili ia. Makemake ke Akua i kāna mau keiki e hana hou aku ma mua o ka hahai kānāwai. I ka hoʻokō ʻana iā Iesū i ke kānāwai, ʻaʻole he mea wale no ka hoʻolohe. Ua hoʻokō ʻo ia i nā mea a pau i hōʻike ʻia e ka Torah. Hana ʻo ia i ka mea he aupuni e hiki ʻole ai ke hana.

Alaila olelo mai o Iesu: "He oiaio kaʻu e olelo aku nei ia oe, a hala ka lani a me ka honua, aole loa e waihoia ka palapala liilii a me na kii nui i ka pope a hiki i na mea apau" (v. 18). ʻAʻole pono nā keristiano e ʻoki poepoe i kā lākou keiki, ʻaʻole e kūkulu i nā pulupelu lau, ʻaʻole hoʻi e hana i nā kaula uliuli i nā tassels. Ua ʻae ka poʻe a pau ʻaʻole pono mākou e mālama i kēia mau kānāwai. No laila he aha kā Iesū mea i ʻōlelo ai ʻaʻole e wāwahi ʻia nā kānāwai? ʻAʻole anei kēia ka hihia i pau i kēia mau kānāwai?

He ʻekolu mau manaʻo noʻonoʻo no kēia. ʻO ka mea mua, hiki iā mākou ke ʻike i ʻaʻole i nalowale kēia mau kānāwai. Ua helu ʻia lākou ma Torah, akā ʻaʻole ia e pono ke hahai mākou. Ua kūpono ia, akā, ʻaʻole like he mea lā a Iesu e ʻōlelo ai ma ʻaneʻi. ʻO ka lua, hiki i kekahi ke ʻōlelo ke mālama nei ka poʻe Kristiano i kēia mau kānāwai, a manaʻoʻiʻo iā Kristo. Mālama mākou i ke kānāwai o ka ʻoki poepoe i loko o ko mākou mau naʻau (Roma 2,29:XNUMX) a mālama mākou i nā kānāwai kūpaʻa ma ka manaʻoʻiʻo. He pololei nō ia, akā ʻaʻole pono ia mea nā mea a Iesu i ʻōlelo ai ma ʻaneʻi.

ʻO ke kolu, pono e hoʻomaopopo ʻia 1. ʻaʻole hiki i kekahi o nā kānāwai ke lilo i palena ʻole ma mua o ka hoʻokō ʻia ʻana o nā mea āpau a 2. ʻae like ka poʻe a pau i ka liʻiliʻi loa. No laila ke hoʻopau nei mākou 3. ua hoʻokō ʻia nā mea a pau. Ua hoʻokō ʻo Iesū i kāna ʻoihana a ʻaʻole he mana o ke kānāwai o ka berita kahiko. Akā, no ke aha e haʻi ai ʻo Iesu "a hiki i ka lani a me ka honua"?

Ua ʻōlelo anei ia e hōʻoia i ka hōʻoia ʻana o kāna mea i ʻōlelo ai? No ke aha ʻo ia i hoʻohana ai i ka huaʻōlelo "e" ʻelua ʻelua i ka mea hoʻokahi wale nō o lākou? ʻAʻole maopopo iaʻu. Akā ʻike wau he nui nā kānāwai o ka Kahuna Nui e pono ʻole e mālama ʻia e nā Kristiano, a ʻaʻole ʻōlelo nā mau 17-20 iā mākou i ka mea e hoʻopilikia ʻia. Inā mākou e haʻi mau i nā pauku no ka pili o kekahi mau kānāwai iā mākou, ke kuhi hewa ʻole mākou i kēlā mau pauku. ʻAʻole lākou e aʻo mai iā mākou i nā kānāwai ʻole mau loa, no ka mea ʻaʻole pili kēia i nā kānāwai āpau.

Nā mea - kēia mau kauoha?

Hoomau ia: "O ka mea e kala i kekahi o keia mau kauoha liilii, a ao i na kanaka i ke ala e kapaiaʻi ia ka mea liilii ma ke aupuni o ka lani; aka, o ka mea e malama ana ia mea ae ao aku oia, e kapaia auanei ia iloko o ke aupuni o ka lani. (v. 19). He aha kēia "kauoha"? Aia anei o Iesu i na kauoha ma ke kanawai o Mose a i kana mau kauoha ponoi e haawi koke mai ai mahope iho? E pono e hoʻomaopopo kākou i ka maopopo ʻana o ka paukū 19 e hoʻomaka me ka huaʻōlelo "no laila" (ma kahi o "now" i ka LUT).

Aia kahi pilina kūpono ma waena o nā paukū 18 a 19. ʻO ia hoʻi ka manaʻo e mau ke kānāwai, e aʻo ʻia kēia mau kauoha? E pili pū i ka ʻōlelo ʻana iā Iesū e pili ana i ke kānāwai. Aka, aia nō nā kauoha ma ka Torah i pau ʻole, ʻaʻole pono e aʻo hou i ke kānāwai. Nolaila, aole i hiki ia Iesu ke olelo mai e ao aku kakou i na kanawai a pau o ka Kahuna Tuai. E kūʻē ʻole paha i ke koena o ke Kau Hou.

He mea like loa ia no ka pili ʻana i ka pilina ma waena o nā paukū 18 a me 19 a nānā hou ʻia i ka ʻāpana pani "a pau nā mea". ʻO kēia ka noʻonoʻo ʻana e pili ana i kēia ma hope iho: E noho nō ke kānāwai a hiki i nā mea āpau a "no laila" (ʻoiai ua hoʻokō ʻo Iesū i nā mea āpau), e aʻo aku kākou i kēia mau kānāwai (nā kānāwai o Iesū, e heluhelu koke ʻia nei mākou) ʻaʻole nā ​​kānāwai kahiko, ka mea ʻae ʻo ia. Hoʻomaopopo kēia i ka ʻike o kou nānā ʻana iā ia i ke ʻano o ke ao a me ka ʻōlelo Hou. E ao ʻia nā kauoha a Iesu (Mt 7,24:28,20; 20:XNUMX). Ua wehewehe ʻo Iesū i ke kumu: "No ka mea, ke ʻōlelo aku nei au iā ʻoe, ʻaʻole iʻoi aku kou pono ma mua o ka poʻe kākau ʻōlelo a me nā Parisaio, ʻaʻole ʻoe e hiki ma ke aupuni o ka lani" (v. XNUMX).

Ua ikeia na Parisaio no ko lakou hoolohe kolohe; a ʻuʻumi lākou i kā lākou mea kanu, a me ka mea ʻala. Akā he mea kūpono ka hoʻokō maoli, ʻo ka ʻano o ke kanaka, ʻaʻole hoʻokō ʻia kekahi mau lula. ʻAʻole ʻo Iesu i ʻōlelo e pili ana i ko mākou hoʻolohe i kēia mau kānāwai, akā e pono e pili ana i ka hoʻolohe i nā kānāwai maikaʻi aʻe, e wehewehe pono iā ia ma hope koke iho nei, no ka mea ua ʻike mākou i kāna ʻano.

ʻAʻole naʻe mākou e like me ka mea e pono ai. ʻAʻole kākou i hele i ke aloha a ʻaʻole kākou i hele i ke aupuni o ka lani no ko mākou pono, akā ma kahi ʻano like ʻole, e like me kā Iesu wehewehe ʻana i nā pauku 3-10. Ua kapa ʻia ʻo Paulo i ka makana o ka pono, hoʻopōmaikaʻi ma ka manaʻoʻiʻo, ka pono hemolele o Iesū a mākou e hui ai me ka hui pū ʻana me ia ma ka manaʻo. ʻAʻole naʻe ʻo Iesu e wehewehe i kēia mau mea āpau.

Ma kahi kikoʻī, mai noʻonoʻo e hele mai ʻo Iesū e kāpae i nā palapala hemolele. Hele ʻo ia e hana i ka mea a ka palapala hemolele i wānana ai. Ua kū ʻia kēlā me kēia kānāwai a hiki i ka wā a Iesu i hoʻokō ai i nā mea a pau i hoʻouna ʻia ai. Ke hāʻawi ʻia nei ʻo ia iā mākou i kahi kūlana hou o ka pono e noho ai mākou e aʻo ai.

na Michael Morrison


PDFMataio 5: ke Kūkākūkā ma ka mauna (ʻāpana 1)