Ka haipule oiaio

560 haipule maoli ʻO ka hakakā nui loa ma waena o nā Iudaio a me Samaritari ma ka manawa o Iesū kahi e hoʻomana ai ke Akua. No ka mea ʻaʻole i loaʻa i ko Samaria ka ʻāhai i loko o ka luakini i Ierusalema, ua manaʻo ko lāua ʻo ka mauna ʻo Garizim ka wahi kūpono no ka hoʻomana ʻana i ke Akua, ʻaʻole ʻo Ierusalema. I ke kūkulu ʻana i ka luakini, ua hāʻawi aku kekahi poʻe Samaria e kōkua i nā Iudaio e kūkulu hou i ko lākou luakini, a ua haʻalele pio ʻo Serubbabel iā lākou. Ua pane ka Samaritans ma ka hoʻopiʻi ʻana i ka Mōʻī o Peresia a kū i ka hana (Esra [papahana]] 4). I ka wā i kūkulu hou ai nā Iudaio i nā pā o Ierusalema, hoʻoweliweli ke kiaʻāina o Samaria e hana i ka pūʻali koa e kūʻē i ka poʻe Iudaio. Eia ka hopena, kūkulu ko Samaria i kona hale ponoʻī ma ka mauna Garizim, kahi a ka poʻe Iudaio i ka makahiki 128 SM. Ua luku ʻia ʻo BC. ʻOiai ke kumu o kāu mau hoʻomana ʻelua i ke kānāwai a Mose, he ʻenemi nui lākou.

Iesū ma Samaria

Ua haʻalele ʻo ka hapa nui o nā Iudaio iā Samaria, akā ua hele ʻo Iesū ma kēia ʻāina me kāna mau haumāna. Ua luhi ia, no laila noho ia i kahi wai kokoke i ke kūlanakauhale ʻo Sukara a hoʻouna ʻo ia i kāna mau haumāna i ke kūlanakauhale e kūʻai i ka ʻai ma laila (Ioane 4,3: 8). Ua hele mai kekahi wahine a Samaria a ʻōlelo akula ʻo Iesū iā ia. Pihoihoi kona ʻōlelo ʻana i kahi wahine no Samaria, a ua hoʻohuli kāna mau haumāna me kāna mea i ka wahine (V. 9 a 27). Makewai Iesu, ʻaʻohe mea me ia e huki i ka wai - akā ua mau ia. Ua hoʻopā ʻia ka wahine no ka manaʻo he Iudaio e inu i loko o ka wai wai o ko Samaria. ʻO ka hapa nui o nā Iudaio ke nānā i kahi moku he ʻano haumia, e like me kā lākou ʻōlelo. "Ua ʻōlelo aku ʻo Iesū iā ia, Inā ʻoe e ʻike i ka makana a ke Akua a ʻo ia hoʻi ka mea e ʻōlelo aku iā ʻoe, e hāʻawi mai ʻoe iaʻu e inu, a na ʻoe nō e hāʻawi iā ia i ka wai ola." (Ioane 4,10).

Ua hoʻohana ʻo Iesū i kekahi pun. ʻO ka ʻōlelo "wai ola" i kū maʻamau no ka neʻe ʻana, ka wai kahe. Ua ʻike maopopo ka wahine ʻo ia wale nō ka wai ma Sychar ma loko o ka luawai a ʻaʻohe wai kahe e kokoke ana i laila. No laila, nīnau akula ʻo ia iā Iesū i kāna mea i kamaʻilio ai. "ʻ answeredlelo maila ʻo Iesū, ʻī maila iā ia, ʻO nā mea e inu i kēia wai e make wai hou ʻia; aka, o ka mea e inu ana i ka wai aʻu e haawi aku ai ia ia, aole loa ia o makewai mau loa, aka ka wai aʻu e haawi aku ai ia ia, e lilo ia i wai iloko o ka mea e naha ana i ke ola mau loa » (Ioane 4,13: 14).

ʻIke paha ka wahine e ʻae i ka ʻoiaʻiʻo maoli mai ka ʻenemi o kaʻiʻo? E inu paha ʻo ia i ka wai Iudaio? Ua hiki iā ia ke hoʻomaopopo me kēlā ʻano kumu, ʻaʻole loa ia e makewai a ʻaʻole hoʻi e hana koʻikoʻi. No ka mea hiki ʻole iā ia ke hoʻomaopopo i ka ʻoiaʻiʻo āna i kamaʻilio ai, huli nei ʻo Iesū i ka pilikia kumu o nā wahine. Kaʻimi ʻo ia e kāhea i kāna kāne a hoʻi pū me ia. ʻOiai ua ʻike ʻo ia ʻaʻohe kāne o kāna kāne, nīnau ʻo ia iā ia, aia paha he hōʻailona o kona mana uhane.

Ka haipule oiaio

I kēia manawa ua aʻo ʻo ia he kāula ʻo Iesū, hoʻōho ka Samaria i ka hakakā mau makahiki ma waena o ka poʻe Samaritani a me ka poʻe Iudaio, ʻo ia kahi kahi kūpono e hoʻomana ai i ke Akua. "Hoʻomana ʻia ko mākou mau kūpuna ma luna o kēia kuahiwi, a ʻōlelo ʻoe i loko o Ierusalema ka wahi e hoʻomana ai." (Ioane 4,20).

"I mai la o Iesu ia ia, E manaoio mai oe iaʻu, e ka wahine, ke hiki mai nei ka manawa aole ʻoe e hoʻomana aku i ka Makua ma kēia kuahiwi a i Ierusalema. ʻAʻole ʻoe e ʻike i ka mea āu e hoʻomana ai; aka, ke ike nei makou i ka mea a makou e hoomanaʻi; no ka mea, no ke ola nā Iudaio. Aka, e hiki mai ana ka hora, a e ano ana ka poe haipule oiaio i ka Makua ma ka uhane a ma ka oiaio; no ka mea, ʻo ka makua nō kekahi e makemake i kēlā hoʻomana haipule. He ʻuhane ke Akua, a na ka poʻe hoʻomana nāna e hoʻomana iā ia i ka ʻuhane a me ka ʻoiaʻiʻo. (Ioane 4,21: 24).

Ua hoʻololi koke ʻo Iesū i ke kumuhana? ʻAʻole, ʻaʻole pono. E hāʻawi ana ka ʻeuanelio a Ioane iā mākou hou: "ʻO nā ʻōlelo aʻu i ʻōlelo ai iā ʻoe, he ʻuhane a he ola". (Ioane 6,63). «ʻO wau ke ala a me ka ʻoiaʻiʻo a me ke ola» (Ioane 14,6). Ua hōʻike mai ʻo Iesū i ka ʻoiaʻiʻo maikaʻi loa i kēia wahine no Samaria.

Akā ʻaʻole naʻe maopopo ka wahine i ka mea e hana ai a ʻōlelo ʻo ia: «Ua ʻike wau e hiki mai ana ka Mesia, ka mea i kapa ʻia ʻo Kristo. I kona hiki ʻana mai, e hōʻike ʻo ia i nā mea āpau iā mākou. I mai la o Iesu ia ia, Owau no ka mea e olelo aku nei ia oe. (Vv. 25-26).

ʻO kāna hōʻike ponoʻī «ʻO ia wau» (ʻo ka Mesia) he mea ʻokoʻa loa ia. Ua mālie maikaʻi ʻo Iesū a hiki iā ia ke ʻōlelo pololei me ka hōʻoia e hōʻoia ʻo ka mea āna i ʻōlelo mai ai he pololei. Ua haʻalele ka wahine i kāna kīʻaha wai a hoʻi aku i ke kūlanakauhale e haʻi i nā mea āpau e pili ana iā Iesū; a ua hoohalike oia i na kanaka e nānā no lakou iho, a nui na mea o lakou i manaoio. "Akā, nui ka poʻe Samaria no kēia kūlanakauhale ua manaʻoʻiʻo iā ia no ka ʻōlelo o ka wahine i hōʻike aku. Ua haʻi mai kēlā iaʻu i nā mea a pau aʻu. A hele aku ka poe Samaria iā ia, noi aku lākou iā ia e noho pū me lākou; a noho nō ʻo ia ma laila i nā lā ʻelua. A nui aʻe nā mea i manaʻoʻiʻo i kāna ʻōlelo. (Vv. 39-41).

E hoʻomana i kēia lā

He ʻuhane ke Akua a he pae ʻuhane ko mākou pilina me ia. Ma ka pili ʻana o kā mākou hoʻomana, iā Iesu a me ko mākou pilina me ia. ʻO ia ke kumu no ka wai ola a mākou e pono ai no ko mākou ola mau. Pono mākou i ko mākou ʻae e pono iā lākou a noi iā ia e hōʻino i ka makewai iā mākou. Ma nā ʻōlelo ʻē aʻe, i ka ʻōlelo hoʻohālike o Wīpī, e koi mākou i ko ka ilihune, makapō, a me ke kapa ʻole, no laila ke noi nei mākou iā Iesū no ka waiwai faaleagaga, ka maka, a me ka lole.

Ke pule nei ʻoe ma ka uhane a me ka ʻoiaʻiʻo a ke nānā aku nei iā Iesū no ka mea āu e pono ai. ʻAʻole hōʻike ʻia ka mālama a me ka hoʻomana ʻana i ke Akua e nā helehelena i waho, akā ma kou ʻano iā Iesū Kristo a ʻo ia ke hoʻolohe ʻana i nā ʻōlelo a Iesū a hiki mai i kou makuakāne ʻuhane ma o ia.

na Joseph Tkach